1. Vài nét về quá trình ra đời và phát triển
Cũng ngày này của 40 năm về trước (ngày 20/12/1977), một sự kiện quan trọng đối với Ngành Tư pháp lúc bấy giờ là việc Tòa soạn Tập san Pháp chế xã hội chủ nghĩa thuộc Ủy ban Pháp chế của Hội đồng Chính phủ chính thức được thành lập (theo Quyết định số 106-20/UBPC của Chủ nhiệm Ủy ban Pháp chế - Luật sư Trần Công Tường, trên cơ sở Giấy phép số 1925/VP15 ngày 29/5/1975 của Phủ Thủ tướng). Ông Lê Sỹ - Vụ trưởng Vụ Tuyên truyền pháp luật được giao kiêm nhiệm giữ chức vụ Tổng biên tập đầu tiên của Tạp chí. Với những căn cứ pháp lý nói trên, ấn phẩm đầu tiên của Tập san Pháp chế xã hội chủ nghĩa đã được ra đời vào tháng 2 năm 1978, ghi nhận những nỗ lực vượt bậc của các cán bộ, biên tập viên trong những ngày đầu khởi nghiệp. Năm 1981, Bộ Tư pháp được thành lập lại, Tập san Pháp chế xã hội chủ nghĩa trở thành cơ quan ngôn luận đầu tiên của Ngành Tư pháp. Tháng 7/1985, ông Lê Sỹ được bổ nhiệm làm Tổng biên tập Báo Pháp luật, vì vậy, ông Nguyễn Văn Thảo - Vụ trưởng Vụ Tổng hợp được trao nhiệm vụ kiêm nhiệm Tổng biên tập Tập san Pháp chế xã hội chủ nghĩa.
Dưới ánh sáng Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI (tháng 12/1986), cả nước bước vào thời kỳ đổi mới, hoạt động báo chí cũng bắt đầu khởi sắc và sôi động. Trước tình hình mới, được sự đồng ý của Ban Tuyên huấn Trung ương (Công văn số 636/TH-TW ngày 30/10/1987) và Bộ Thông tin (Công văn số 573/BTT ngày 10/12/1987), Tập san Pháp chế xã hội chủ nghĩa chính thức được chuyển thành Tạp chí Pháp chế xã hội chủ nghĩa, phạm vi phát hành rộng rãi trong cả nước và đối tượng bạn đọc cũng được mở rộng hơn trước. Ngoài đối tượng là đội ngũ cán bộ làm công tác tư pháp trong cả nước, Tạp chí còn phục vụ một bộ phận quần chúng nhân dân muốn tìm hiểu về pháp luật. Tạp chí Pháp chế xã hội chủ nghĩa lúc này vẫn do ông Nguyễn Văn Thảo - Viện trưởng Viện Nghiên cứu khoa học pháp lý được bổ nhiệm kiêm nhiệm Tổng biên tập.
Sau gần 15 năm hoạt động, với nhiệm vụ nghiên cứu lý luận, phổ biến kinh nghiệm, tuyên truyền chỉ đạo hướng dẫn công tác tư pháp và thông tin khoa học pháp lý cho toàn Ngành Tư pháp, được sự chấp thuận của Bộ Văn hóa - Thông tin - Thể thao và Du lịch, ngày 12/03/1992, Bộ trưởng Bộ Tư pháp - Phan Hiền đã ký Quyết định số 28/QĐ-TC đổi tên Tạp chí Pháp chế xã hội chủ nghĩa thành Tạp chí Dân chủ và Pháp luật. Ngày 14/11/1992, Bộ trưởng Bộ Tư pháp quyết định tách Tạp chí Dân chủ và Pháp luật ra khỏi Viện Nghiên cứu khoa học pháp lý để trở thành một đơn vị độc lập trực thuộc Bộ Tư pháp và bổ nhiệm ông Nguyễn Tất Viễn (Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu khoa học pháp lý kiêm Phó Tổng biên tập Tạp chí) được bổ nhiệm chức vụ Tổng biên tập. Tạp chí phát hành một tháng một kỳ, bên cạnh đó, còn xuất bản các số chuyên đề 32 trang, 100 trang, các sách nghiệp vụ phục vụ yêu cầu chỉ đạo nghiệp vụ và quản lý nhà nước về công tác tư pháp của Bộ Tư pháp.
Cuối năm 2003, thực hiện chủ trương luân chuyển cán bộ, sau hai nhiệm kỳ làm Tổng biên tập Tạp chí, ông Nguyễn Tất Viễn được điều chuyển sang giữ chức Vụ trưởng Vụ Phổ biến, giáo dục pháp luật. Đầu năm 2004, Bộ trưởng Bộ Tư pháp đã điều động và bổ nhiệm ông Nguyễn Văn Tuân (Phó Vụ trưởng Vụ Bổ trợ tư pháp) giữ chức Tổng biên tập Tạp chí Dân chủ và Pháp luật. Cũng sau gần hai nhiệm kỳ, tháng 10/2013, ông Nguyên Văn Tuân được nghỉ hưu theo chế độ. Tháng 3/2014, Bộ trưởng Bộ Tư pháp đã bổ nhiệm ông Đặng Vũ Huân (Phó Tổng biên tập) giữ chức Tổng biên tập Tạp chí Dân chủ và Pháp luật. Cho đến nay, Tạp chí biên tập, xuất bản và phát hành ổn định một tháng 2 kỳ (số định kỳ 64 trang và số chuyên đề hàng tháng 32 trang); 06 số chuyên đề chuyên sâu (200 trang), bên cạnh đó, hàng năm, Tạp chí còn thực hiện biên tập, phát hành bổ sung nhiều ấn phẩm khác phục vụ kịp thời công tác xây dựng và theo dõi thi hành pháp luật của Ngành Tư pháp.
2. Một số thành tựu của Tạp chí trong những năm qua
Với tính chất là tạp chí lý luận chuyên ngành, là cơ quan ngôn luận của Bộ Tư pháp, là diễn đàn của các nhà khoa học và thực tiễn trao đổi về khoa học pháp lý và hoạt động tư pháp, trong 40 năm qua, các thế hệ Tạp chí đã luôn chú trọng tuyên truyền, hướng dẫn đường lối, chính sách, quan điểm của Đảng và Nhà nước về xây dựng và theo dõi thi hành pháp luật, góp phần bảo đảm dân chủ trong đời sống xã hội; là công cụ phục vụ cho sự hướng dẫn chỉ đạo nghiệp vụ về công tác tư pháp; thực hiện nghiên cứu và phổ biến khoa học pháp lý nhằm nâng cao trình độ nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ làm công tác tư pháp trên toàn quốc; trao đổi kinh nghiệm, thông tin các hoạt động tư pháp ở trong nước và nước ngoài.
Xuất phát từ tôn chỉ, mục đích được giao, Tạp chí Dân chủ và Pháp luật xác định phạm vi, giới hạn hoạt động của mình bám sát các nhiệm vụ chính trị của Ngành Tư pháp, từ đó đã thể hiện bản sắc và diện mạo riêng so với một số tạp chí cùng nghiên cứu về vấn đề nhà nước và pháp luật như: Tạp chí Nhà nước và Pháp luật của Viện Nhà nước và Pháp luật; Tạp chí Luật học của Trường Đại học Luật Hà Nội, Tạp chí Nghiên cứu lập pháp của Văn phòng Quốc hội; Tạp chí Nghề luật của Học viện Tư pháp; Tạp chí Kiểm sát của Viện Kiểm sát nhân dân tối cao; Tạp chí Tòa án nhân dân của Tòa án nhân dân tối cao... Tạp chí Dân chủ và Pháp luật cũng xác định đối tượng phục vụ chính của mình là đội ngũ cán bộ tư pháp trong cả nước, các cán bộ, công chức làm công tác pháp luật của khối cơ quan nội chính trung ương và địa phương; cán bộ, công chức làm công tác pháp chế ở các bộ, ngành; cán bộ, công chức công tác ở các cơ quan Đảng, Nhà nước, các tổ chức kinh tế, tổ chức chính trị - xã hội, các đoàn thể quần chúng và một bộ phận nhân dân có nhu cầu nghiên cứu, tìm hiểu pháp luật.
Những thành tựu, kết quả đạt được trong 40 năm qua, đặc biệt là trong những năm gần đây được thể hiện trên những lĩnh vực lớn sau:
Thứ nhất: Các ấn phẩm của Tạp chí đã góp phần tuyên truyền hiệu quả chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, là diễn đàn nghiên cứu, trao đổi, thông tin về khoa học pháp lý cho đội ngũ cán bộ tư pháp và pháp luật trong cả nước
Tạp chí Dân chủ và Pháp luật đã không ngừng phấn đấu, nỗ lực cùng với Bộ và toàn Ngành tích cực thực hiện tuyên truyền để đưa những chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước vào cuộc sống một cách hiệu quả, thiết thực. Điển hình như 03 số chuyên đề về sửa đổi, bổ sung, triển khai thi hành Hiến pháp năm 2013 (Số chuyên đề “Ngành Tư pháp nghiên cứu sửa đổi, bổ sung Hiến pháp năm 2013”; Số chuyên đề “Triển khai thi hành Hiến pháp” năm 2014 và Số chuyên đề “Bảo đảm quyền con người, quyền công dân bằng thiết chế tư pháp” năm 2014) đã góp phần tuyên truyền nội dung Hiến pháp đến người dân và đưa các ý kiến góp ý phản hồi của người dân, chuyên gia đến Quốc hội, Chính phủ, Bộ Tư pháp trong quá trình soạn thảo, thông qua và tổ chức thi hành Hiến pháp. Hàng năm, Tạp chí Dân chủ và Pháp luật đều phối hợp với các cơ quan, đơn vị xây dựng các số chuyên đề về phổ biến, giáo dục pháp luật cho người dân, hỗ trợ pháp lý doanh nghiệp, góp phần đưa thông tin khoa học và chính sách, pháp luật của Đảng, Nhà nước đến với người dân, doanh nghiệp nhằm nâng cao ý thức pháp luật và định hướng hành vi xử sự hợp pháp và văn minh. Trong quá trình thông tin khoa học phục vụ tuyên truyền, phổ biến pháp luật, ngay sau khi Quốc hội, Chính phủ ban hành các luật, văn bản quy phạm pháp luật quan trọng, Tạp chí đều phối hợp với cơ quan chủ trì soạn thảo, các chuyên gia để biên soạn, phát hành các số chuyên đề về triển khai thi hành các văn bản này, tạo sự đồng thuận trong nhận thức và hành động của người dân (như là các số chuyên đề, các bài viết về triển khai thi hành Hiến pháp, Bộ luật Dân sự, Luật Thi hành án dân sự, Luật Lý lịch tư pháp, Luật Giám định tư pháp, Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật...).
Tạp chí thực sự đã trở thành cầu nối giữa cơ quan quản lý nhà nước với nhân dân, là diễn đàn trao đổi giữa các nhà khoa học, từ đó tận dụng được trí tuệ của toàn Ngành, của các nhà khoa học và toàn thể nhân dân trong quá trình xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật, đặc biệt là các ấn phẩm về tổng kết thi hành, đề xuất sửa đổi, bổ sung văn bản quy phạm pháp luật. Ấn phẩm của Tạp chí có vị trí đặc biệt quan trọng trong hệ thống tạp chí nghiên cứu về khoa học pháp lý, được các cơ quan nhà nước, các chuyên gia và nhà nghiên cứu (giảng viên, sinh viên, nghiên cứu sinh) trích dẫn thường xuyên trong các công trình khoa học, các văn bản chuyên môn với số lượng lớn thông tin về quan điểm và các giải pháp khoa học.
Thứ hai: Tạp chí luôn sát cánh cùng Bộ, Ngành Tư pháp xây dựng các ấn phẩm khoa học phục vụ công tác xây dựng pháp luật và thi hành pháp luật
Xác định công tác xây dựng pháp luật là một nhiệm vụ quan trọng của Ngành Tư pháp, ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý của Nhà nước, vấn đề an ninh trật tự và đời sống nhân dân trong toàn xã hội. Vì vậy, trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ của mình, những năm qua, các ấn phẩm của Tạp chí Dân chủ và Pháp luật đã luôn thể hiện đầy đủ những quan điểm, tư tưởng và những đề xuất, kiến nghị của Bộ, Ngành Tư pháp về xây dựng, hoàn thiện và tổ chức thi hành pháp luật. Bên cạnh các bài viết đăng tải trên số định kỳ, các ấn phẩm 200 trang của Tạp chí được phát hành đều đặn, thường xuyên 06 - 08 số/năm bám sát các lĩnh vực công tác của Bộ Tư pháp và Ngành Tư pháp. Những dự án luật mà Bộ Tư pháp được Chính phủ giao chủ trì đều được Tạp chí Dân chủ và Pháp luật chú trọng, thực hiện các ấn phẩm để tuyên truyền, tranh thủ ý kiến của các chuyên gia, những người làm công tác thực tiễn và của toàn thể nhân dân trong quá trình xây dựng văn bản quy phạm pháp luật như: Sửa đổi Hiến pháp và triển khai thi hành Hiến pháp năm 2013; Sửa đổi, bổ sung Bộ luật Hình sự, Bộ luật Dân sự, Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, Luật Xử lý vi phạm hành chính, Luật Thi hành án dân sự; Xây dựng và hướng dẫn thi hành Luật Luật sư, Luật Công chứng, Luật Giám định tư pháp, Luật Bán đấu giá tài sản, Luật Nuôi con nuôi, Luật Trợ giúp pháp lý, Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước, Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật, Luật Lý lịch tư pháp, Luật Tiếp cận thông tin... Các ấn phẩm này đã được kịp thời xuất bản, gửi đến độc giả là các tổ chức, cá nhân có thẩm quyền tham gia xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật, đặc biệt là Quốc hội, Chính phủ, cơ quan chủ trì soạn thảo. Nội dung ấn phẩm là những quan điểm, giải pháp mang tính khoa học và thực tiễn được nhiều đại biểu Quốc hội, cơ quan ban hành, cơ quan soạn thảo đưa ra làm dẫn chứng trong quá trình nghiên cứu, thảo luận chính sách, dự thảo văn bản quy phạm pháp luật, đồng thời là nơi để các chuyên gia truyền tải thông tin, định hướng tới nhân dân trong quá trình xây dựng các dự thảo văn bản quy phạm pháp luật. Cùng với đó, các ấn phẩm nghiên cứu, trao đổi về các vấn đề, lĩnh vực của tư pháp và pháp luật như: Kiểm tra văn bản quy phạm pháp luật; Pháp luật quốc tế trong thời kỳ hội nhập; Thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở; Cải cách hành chính và Cải cách tư pháp; Luật Tố tụng hành chính; Tòa Hành chính và việc giải quyết các khiếu kiện hành chính của công dân; Chế định về Thừa phát lại; đẩy mạnh xã hội hóa dịch vụ công, nâng cao chất lượng các hoạt động bổ trợ tư pháp; đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính các lĩnh vực hành chính tư pháp... đã góp phần to lớn vào nhiệm vụ triển khai thi hành pháp luật trong Ngành Tư pháp.
Bên cạnh các chuyên mục truyền thống như: Xây dựng pháp luật; Thi hành pháp luật; Pháp luật và Kinh tế; Văn hóa pháp lý..., Tạp chí đã chú trọng đưa các chuyên mục vào số định kỳ hàng tháng về “Diễn đàn công tác tư pháp” và “Phản hồi từ cơ sở” để đi sâu vào thực tiễn công tác tư pháp và phản ánh những vấn đề vướng mắc, bất cập trong thực thi công tác tư pháp ở địa phương, nhằm tạo diễn đàn để các cán bộ tư pháp cơ sở trao đổi về nghiệp vụ công tác tư pháp, góp phần nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật và công tác tư pháp ở địa phương. Đồng thời, Tạp chí cũng đã xuất bản một số đầu sách nghiệp vụ như: Nghiệp vụ Đăng ký giao dịch bảo đảm (2 tập); Sổ tay Hội thẩm; Sổ tay Chấp hành viên và 17 tập văn bản pháp luật về công tác tư pháp...
Thứ ba: Tạp chí luôn sát cánh cùng Bộ, Ngành Tư pháp trong xây dựng các ấn phẩm phục vụ những sự kiện quan trọng của Ngành và của đất nước
Trong gần 40 năm qua, Tạp chí Dân chủ và Pháp luật luôn đồng hành cùng Bộ, Ngành Tư pháp trong những sự kiện quan trọng của đất nước. Trong hầu hết các dấu mốc quan trọng của Ngành Tư pháp, Tạp chí luôn có các ấn phẩm ghi nhận những chặng đường phát triển của Ngành tại các Lễ kỷ niệm trọng đại 50 năm, 60 năm, 70 năm Ngày truyền thống của Ngành Tư pháp. Tạp chí Dân chủ và Pháp luật đã góp phần thiết thực vào việc xây dựng hai bộ phim tài liệu “Nửa thế kỷ Tư pháp Việt Nam” và “Tư pháp Việt Nam - 60 năm xây dựng và phát triển”. Năm 2010, nhân kỷ niệm 65 năm Ngày Truyền thống Ngành Tư pháp và Đại hội Thi đua yêu nước Ngành Tư pháp lần thứ II, Tạp chí đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ mà Lãnh đạo Bộ giao phó là biên soạn, xuất bản ba số chuyên đề: “Chủ tịch Hồ Chí Minh với công tác tư pháp”; “Ngành Tư pháp Việt Nam giai đoạn 2005 - 2010” và “Gương điển hình tiên tiến Ngành Tư pháp”, bên cạnh đó là các cuốn sách về “Người tốt, việc tốt Ngành Tư pháp”... Năm 2015, nhân kỷ niệm 70 năm Ngày Truyền thống Ngành Tư pháp, Tạp chí đã tổ chức bản thảo, biên tập và xuất bản số chuyên đề “Ngành Tư pháp Việt Nam 70 năm xây dựng và phát triển”... Đây là những ấn phẩm lịch sử giới thiệu toàn diện quá trình hình thành, phát triển và trưởng thành của Ngành Tư pháp, nhắc nhớ về những chặng đường lịch sử hào hùng nhưng không ít thăng trầm mà Ngành Tư pháp đã trải qua, từ đó, khơi dậy lòng tự hào, đề cao tinh thần trách nhiệm, tính chủ động, sáng tạo và trí tuệ của toàn thể cán bộ, công chức, viên chức Ngành Tư pháp.
Nhằm hưởng ứng việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, Tạp chí cũng đã xuất bản các ấn phẩm chuyên đề như: “Tư tưởng Hồ Chí Minh về pháp luật và tư pháp”; “Ngành Tư pháp với Chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp theo lời Bác dạy”… Trong các sự kiện pháp lý quốc tế, Tạp chí cũng có những ấn phẩm tiêu biểu như: Chuyên đề về Hiệp định Thương mại Việt Nam - Hoa Kỳ dành cho các luật sư phục vụ công tác hội nhập kinh tế quốc tế; chuyên đề về Hội nghị Bộ trưởng Tư pháp các nước Asean lần thứ VI... Các chuyên đề về “Một số vấn đề pháp lý trong hội nhập kinh tế quốc tế”, về sự kiện Việt Nam gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới, tham gia các Hiệp định Thương mại tự do thế hệ mới...
Việc sửa đổi Hiến pháp năm 1992 là sự kiện chính trị pháp lý quan trọng của đất nước. Tạp chí Dân chủ và Pháp luật cũng cử cán bộ tham gia vào tổ công tác chuẩn bị Báo cáo tổng kết thi hành Hiến pháp của Bộ Tư pháp và của Chính phủ, đồng thời tổ chức bản thảo, biên tập và xuất bản số chuyên đề “Ngành Tư pháp nghiên cứu sửa đổi, bổ sung Hiến pháp năm 2013”. Sau khi Hiến pháp năm 2013 được thông qua, Tạp chí Dân chủ và Pháp luật tiếp tục xây dựng bản thảo, biên tập và xuất bản số chuyên đề chuyên sâu 200 trang “Triển khai thi hành Hiến pháp năm 2013”, phổ biến những điểm mới quan trọng của Hiến pháp năm 2013 đến toàn thể nhân dân, phổ biến những điểm mới phục vụ công tác xây dựng pháp luật phù hợp với Hiến pháp năm 2013. Cán bộ Tạp chí cũng tích cực tham gia cuộc thi “Tìm hiểu Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam”, tuyên truyền để bạn đọc biết và tham gia cuộc thi. Trong cuộc thi này, Tạp chí cũng có cán bộ tham gia làm Ban Giám khảo, góp phần vào thành công của cuộc thi.
Nhằm nâng cao ý thức pháp luật cho quần chúng nhân dân, Tạp chí đã có riêng một số chuyên đề về “Chỉ thị 32-CT/TW của Ban Bí thư về Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của cán bộ, nhân dân”. Sau khi Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật được ban hành, Tạp chí đăng tải nhiều bài viết giới thiệu về Ngày Pháp luật và cử cán bộ tham gia Ban Tổ chức Ngày Pháp luật, đóng góp vào việc tổ chức thành công Ngày Pháp luật của Bộ Tư pháp. Việc tuyên truyền về Ngày Pháp luật luôn được Tạp chí chú trọng, đăng tải trên các ấn phẩm của Tạp chí từ những năm đầu tiên thực hiện và duy trì trong những năm tiếp theo. Năm 2016, Tạp chí đã phối hợp cùng Vụ Phổ biến, giáo dục pháp luật biên tập và phát hành số chuyên đề “Thực hiện Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật”; năm 2017, biên tập và phát hành ấn phẩm đặc biệt “Các mô hình triển khai Ngày Pháp luật thiết thực và hiệu quả” nhằm giúp các Bộ, ngành, địa phương có thêm tư liệu tham khảo để triển khai thực hiện Ngày Pháp luật...
Đối với công tác thi hành án dân sự, ngay từ năm 1993, Tạp chí Dân chủ và Pháp luật đã ra “Bản tin nhanh về thi hành án dân sự” kịp thời ghi nhận sự chuyển giao công tác thi hành án dân sự từ Tòa án sang các cơ quan của Chính phủ. Năm 2003, Tạp chí ra số Chuyên đề “Mười năm thi hành án dân sự”, phục vụ cho Hội nghị tổng kết 10 năm thi hành án dân sự, cùng nhiều số chuyên đề chuyên sâu có tính chất khoa học và hướng dẫn nghiệp vụ như: Hòa giải trong thi hành án dân sự; Cưỡng chế thi hành án dân sự và việc giải quyết khiếu nại, tố cáo trong thi hành án; Triển khai Luật Thi hành án dân sự năm 2014; Tổ chức thi hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi hành án dân sự năm 2014; Thừa phát lại và rất nhiều các số chuyên đề phản ánh về công tác thi hành án dân sự ở địa phương… Năm 2016, để phục vụ Lễ kỷ niệm 70 năm Ngày truyền thống thi hành án dân sự, Tạp chí Dân chủ và Pháp luật phối hợp với Tổng cục Thi hành án dân sự biên soạn số chuyên đề “70 năm truyền thống Thi hành án dân sự”, qua đó, thông tin về những thành tựu, vị trí, vai trò và sự đóng góp của hệ thống các cơ quan thi hành án dân sự cho sự phát triển chung của đất nước.
Thực hiện chủ trương hướng về cơ sở, Tạp chí Dân chủ và Pháp luật đã phối hợp với các Sở Tư pháp biên soạn, phát hành các số chuyên đề phản ánh công tác tư pháp, thi hành án dân sự địa phương, như các số chuyên đề về công tác tư pháp ở các tỉnh Phú Thọ, Lạng Sơn, Sơn La, Vĩnh Phúc, Hà Nam, Ninh Bình, Thái Bình, Nghệ An, Quảng Bình, Đắk Lắk, Cần Thơ, Hậu Giang… tổ chức nhiều cuộc tập huấn về nghiệp vụ báo chí cho cộng tác viên ở các vùng miền trên cả nước, như các tỉnh đồng bằng Bắc Bộ (Hà Nam); các tỉnh miền núi và trung du phía Bắc (Lạng Sơn, Phú Thọ, Vĩnh Phúc); các tỉnh miền Trung (Nghệ An, Quảng Trị, Đà Nẵng), khu vực Tây Nguyên (Đắk Lắk), miền Đông Nam bộ (Tây Ninh, Bà Rịa - Vũng Tàu); đồng bằng sông Cửu Long (Cần Thơ, Hậu Giang)… Kết quả của các cuộc tập huấn, tọa đàm, hội thảo, khảo sát địa phương đã đưa lại hiệu quả thiết thực, củng cố và mở rộng đội ngũ cộng tác viên trong cả nước nâng cao chất lượng các ấn phẩm của Tạp chí, đồng thời mang lại nhiều ý tưởng mới gắn với thực tiễn công tác tư pháp để xây dựng kế hoạch biên soạn các ấn phẩm của Tạp chí.
Thứ tư: Phát huy vai trò của Trang thông tin điện tử nhằm nâng cao vị thế của Bộ, Ngành Tư pháp và sự lan tỏa của Tạp chí đến với nhiều hơn các đối tượng bạn đọc
Trong quá trình hội nhập kinh tế, quốc tế sâu rộng của đất nước, cùng với sự phát triển của khoa học công nghệ, các loại hình báo chí cũng ngày càng phong phú đa dạng hơn. Bên cạnh các loại hình báo chí truyền thống trước đây như báo in, báo nói, báo hình thì báo điện tử xuất hiện làm thay đổi thói quen của quần chúng nhân dân. Thực hiện chủ trương cải cách hành chính của Bộ Tư pháp, Tạp chí Dân chủ và Pháp luật đã xây dựng “Trang thông tin điện tử Tạp chí Dân chủ và Pháp luật” với mục đích phản ánh nhanh, đảm bảo tính thời sự, kịp thời, sâu sắc các vấn đề của khoa học pháp lý và nhiệm vụ công tác tư pháp đến với bạn đọc.
Trang Thông tin điện tử của Tạp chí Dân chủ và Pháp luật được chính thức đi vào hoạt động từ năm 2014 đã phát huy được các ưu điểm là cập nhật nhanh, lan tỏa rộng, tính tương tác cao, đồng thời, tạo diễn đàn pháp lý, dân chủ nghiên cứu, trao đổi về nghiệp vụ và thực tiễn trong xây dựng, thực hiện pháp luật và hoạt động tư pháp nhằm nâng cao trình độ nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ làm công tác tư pháp trong cả nước; trang bị kiến thức pháp luật cần thiết cho các doanh nghiệp trong quá trình hoạt động sản xuất, kinh doanh và một bộ phận quần chúng nhân dân muốn tìm hiểu pháp luật; trao đổi kinh nghiệm, thông tin về hoạt động tư pháp, pháp luật nước ngoài...
Số lượng các bài viết đăng tải trên Trang Thông tin điện tử của Tạp chí ngày một gia tăng (năm 2014: 270 tin bài; năm 2015: 318 tin bài, năm 2016: 380 tin bài), tính chất khoa học, chất lượng các bài viết nghiên cứu ngày càng được nâng cao, thu hút được nhiều độc giả trong và ngoài Ngành Tư pháp quan tâm theo dõi và truy cập. Chính nhờ các chuyên mục trên Trang Thông tin điện tử đã tạo ra mảnh đất để các nhà nghiên cứu khoa học pháp lý nói chung và những nhà nghiên cứu khoa học thuộc Bộ, Ngành Tư pháp nói riêng có thể đưa ra những quan điểm của mình; qua đó, góp phần khơi dậy phong trào nghiên cứu khoa học, nhất là đối với những cán bộ khoa học trẻ. Điều này, góp phần nâng cao hơn nữa vị thế của Tạp chí, của Bộ và Ngành Tư pháp trong lòng bạn đọc.
Thứ năm: Tạp chí không những là diễn đàn trao đổi về khoa học pháp lý đáng tin cậy, mà cán bộ, biên tập viên của Tạp chí cũng tích cực tham gia thực hiện nghiên cứu khoa học
Ngoài việc thực hiện nhiệm vụ công tác chuyên môn được giao, cán bộ công chức, viên chức của Tạp chí cũng đã tham gia nhiều công trình nghiên cứu khoa học cấp Nhà nước, cấp Bộ, Ngành như: Đề tài “Rà soát hệ thống hóa các văn bản quy phạm pháp luật” và biên soạn cuốn “Sổ tay hướng dẫn rà soát, hệ thống hóa văn bản quy phạm pháp luật” thuộc khuôn khổ Dự án VIE/98/01; Đề tài khoa học cấp Bộ “Những căn cứ lý luận và thực tiễn hoàn thiện chế định hội thẩm trong cải cách tư pháp ở Việt Nam”; “Báo chí và hoạt động của các cơ quan tiến hành tố tụng”; Đề tài nhánh “Quản lý nhà nước về công tác thi hành án” trong Đề tài cấp Nhà nước độc lập “Cơ sở lý luận và thực tiễn đổi mới công tác thi hành án ở Việt Nam”; Đề tài KX.04.01 “Cơ sở lý luận và thực tiễn về Nhà nước pháp quyền XHCN của dân, do dân, vì dân”; Đề tài KX. 04.06 “Cải cách các cơ quan tư pháp, hoàn thiện hệ thống các thủ tục tư pháp, nâng cao hiệu quả, hiệu lực xét xử của Toà án trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân, vì dân” (trong Chương trình nghiên cứu khoa học và công nghệ cấp Nhà nước về xây dựng Nhà nước pháp quyền); Đề tài cấp Nhà nước “Hoàn thiện khung pháp luật Việt Nam về môi trường đến năm 2010”; Đề tài trọng điểm của Đại học Quốc gia Hà Nội “Hoàn thiện cơ chế thực thi pháp luật về bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ của Việt Nam trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế”; Đề tài khoa học cấp Bộ “Dịch vụ pháp lý tại Việt Nam - Thực trạng, nhu cầu và định hướng phát triển”; Đề tài trọng điểm của Đại học Ngoại Thương “Các biện pháp đảm bảo công bằng thương mại trong khuôn khổ pháp lý của WTO và những vấn đề đặt ra đối với Việt Nam”; Đề tài khoa học cấp Bộ “Xây dựng hệ thống pháp luật thống nhất, đồng bộ, minh bạch và hiệu quả trong Nhà nước pháp quyền Việt Nam”, Đề tài khoa học cấp Bộ “Những vấn đề lý luận và thực tiễn của việc xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền Việt Nam XHCN giai đoạn 2010 - 2020”; Đề tài khoa học cấp Bộ “Quan hệ giữa Nhà nước pháp quyền với kinh tế thị trường và xã hội dân sự”; tham gia nhóm nghiên cứu “Tổng kết 30 năm xây dựng nhà nước pháp quyền và đổi mới hệ thống chính trị ở Việt Nam”... Kết quả tham gia nghiên cứu khoa học của cán bộ Tạp chí đều được các Ban Chủ nhiệm đề tài đánh giá cao. Đặc biệt, năm 2015 - 2016, Tạp chí Dân và Pháp luật đã chủ trì và đội ngũ cán bộ của Tạp chí trực tiếp thực hiện nghiên cứu Đề tài khoa học cấp Bộ “Tăng cường vai trò của thiết chế truyền thông trong bảo vệ quyền con người và quyền công dân ở Việt Nam” và kết quả nghiên cứu đã được Hội đồng nghiệm thu đánh giá “Xuất sắc”.
3. Thay cho lời kết
Nhìn lại chặng đường 40 năm xây dựng và phát triển (1977 - 2017), qua từng thời kỳ, các thế hệ cán bộ, phóng viên, biên tập viên của Tạp chí đã không ngừng phấn đấu, liên tục có những đổi mới về nội dung và hình thức, góp phần thực hiện thắng lợi nhiệm vụ chính trị của Ngành Tư pháp; kịp thời phản ánh và cho ra mắt các ấn phẩm có giá trị khoa học, lịch sử và thực tiễn, góp phần đưa Tạp chí thực sự trở thành diễn đàn trao đổi và thông tin về khoa học pháp lý, nghiệp vụ công tác tư pháp cho cán bộ trong và ngoài Ngành Tư pháp, bảo đảm tốt việc tuyên truyền, phổ biến pháp luật cho quần chúng nhân dân. Tập thể cán bộ, phóng viên, biên tập viên của Tạp chí là một khối thống nhất, đoàn kết, lập trường tư tưởng vững vàng, luôn trau dồi phẩm chất đạo đức và ý chí cách mạng. Hoạt động của các đoàn thể quần chúng trong Tạp chí cũng được phát huy và đạt hiệu quả. Chi bộ của Tạp chí luôn là “Chi bộ vững mạnh, xuất sắc”. Tổ công đoàn Tạp chí là Tổ công đoàn vững mạnh. Chị em thuộc Tổ nữ công của Tạp chí đều được công nhận danh hiệu “giỏi việc nước, đảm việc nhà”. Các hoạt động sinh hoạt tư tưởng, học tập chủ trương, đường lối, Nghị quyết của Đảng trong Tạp chí và theo sự chỉ đạo của Đảng ủy cơ quan Bộ Tư pháp được duy trì thường xuyên, nền nếp... Trong nhiều năm liền, Tạp chí Dân chủ và Pháp luật được công nhận là “Tập thể Lao động xuất sắc”; vinh dự được nhận nhiều Bằng khen của Bộ trưởng Bộ Tư pháp qua các năm về thành tích công tác; được đón nhận Cờ “Đơn vị dẫn đầu phong trào thi đua” của Ngành Tư pháp (năm 2004 và năm 2015); vinh dự được Thủ tướng Chính phủ tặng Bằng khen về thành tích công tác trong ba năm (2001 - 2003). Năm 2017, hướng tới kỷ niệm 40 năm Ngày thành lập, Tạp chí Dân chủ và Pháp luật vinh dự được Chủ tịch nước tặng Huân chương Lao động hạng Ba để ghi nhận những công lao đóng góp cho đất nước, cho Bộ, Ngành Tư pháp của các thế hệ cán bộ, phóng viên, biên tập viên, người lao động Tạp chí trong nhiều năm qua.
Với truyền thống của 40 năm xây dựng và phát triển, để hướng tới những giai đoạn phát triển mới, Tạp chí Dân chủ và Pháp luật xin nguyện nỗ lực hơn nữa, tiếp tục phấn đấu nhiều hơn nữa để xây dựng Tạp chí Dân chủ và Pháp luật trở thành tạp chí chủ lực, nòng cốt của Ngành Tư pháp, thực hiện tốt vai trò định hướng thông tin khoa học pháp lý và tư pháp. Nội dung các bài viết của Tạp chí tập trung nghiên cứu, chuyển tải những vấn đề mới của khoa học pháp lý, khai thác sâu khía cạnh dân chủ trong đời sống pháp luật; bám sát thực tiễn sinh động của Ngành, của đất nước trong thời kỳ đổi mới, nâng cao tính lý luận, khoa học và dự báo; chú trọng phản biện đối với các dự án luật, phản biện đối với các công trình nghiên cứu khoa học pháp lý và các vấn đề khác trước yêu cầu của Ngành Tư pháp và của xã hội đặt ra; xứng đáng là địa chỉ tin cậy để các nhà khoa học công bố các ý tưởng khoa học của mình, là nơi gặp gỡ, trao đổi của những nhà khoa học và những người làm công tác thực tế, là cầu nối giữa pháp luật và đời sống thực tiễn; xứng đáng với tên gọi “Dân chủ và Pháp luật” mà bao thế hệ cán bộ, phóng viên, biên tập viên của Tạp chí đã dày công vun đắp.
TS. Đặng Vũ Huân
Tổng Biên tập Tạp chí Dân chủ và Pháp luật