Ngành Tư pháp tiếp tục chủ động tham mưu với Đảng, Nhà nước về xây dựng thể chế, xây dựng Nhà nước pháp quyền, cải cách hành chính, cải cách tư pháp, bảo đảm quyền con người, quyền công dân
Sign In

Ngành Tư pháp tiếp tục chủ động tham mưu với Đảng, Nhà nước về xây dựng thể chế, xây dựng Nhà nước pháp quyền, cải cách hành chính, cải cách tư pháp, bảo đảm quyền con người, quyền công dân

Năm 2017 là năm đánh dấu nhiều sự kiện trọng đại của đất nước, đặc biệt việc tổ chức thành công Hội nghị cấp cao APEC đã nâng cao vị thế, vai trò của Việt Nam trên trường quốc tế. Cũng lần đầu tiên, Hà Nội đón nguyên thủ hai cường quốc hàng đầu thế giới Trung Quốc và Mỹ tới thăm cấp nhà nước trong hai ngày liên tiếp, nhiều hợp tác song phương và các thỏa thuận, ghi nhớ trong nhiều lĩnh vực được ký kết. Trước bối cảnh nước ta tăng cường mở rộng, giao lưu, hợp tác quốc tế, vai trò, trách nhiệm của Ngành Tư pháp rất lớn trong việc thực hiện các nhiệm vụ Đảng, Nhà nước, Chính phủ giao phó nhằm hoàn thiện thể chế, xây dựng hành lang pháp lý lành mạnh, minh bạch, gỡ bỏ rào cản để giải phóng các nguồn lực phát triển đất nước, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
1. Những thành tựu công tác tư pháp trong năm 2017
Năm 2017, Bộ, Ngành Tư pháp đã khẩn trương triển khai toàn diện, có trọng tâm, trọng điểm, bám sát Chương trình, Kế hoạch công tác, các nghị quyết, chỉ đạo của Đảng, Quốc hội, Chính phủ và nhiệm vụ chính trị của từng địa phương. Công tác chỉ đạo điều hành tiếp tục được đổi mới, phản ứng kịp thời, hiệu quả đối với những vấn đề “nóng”, được dư luận đánh giá cao. Công tác kiện toàn tổ chức, bộ máy và xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức của ngành đạt nhiều kết quả.
Công tác xây dựng pháp luật, hoàn thiện thể chế, nhất là thể chế trong các lĩnh vực đầu tư, kinh doanh, trong các lĩnh vực quản lý nhà nước của Ngành đạt nhiều kết quả tích cực, với nhiều quy định bảo đảm tốt hơn các quyền con người, quyền công dân, phục vụ tốt hơn yêu cầu của người dân, doanh nghiệp; chấm dứt tình trạng “nợ đọng” văn bản thuộc thẩm quyền ban hành của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ. Riêng Bộ Tư pháp, năm 2017 đã giúp Chính phủ trình Quốc hội thông qua với tỷ lệ tán thành cao đối với 03 luật, 01 nghị quyết. Chất lượng công tác thẩm định, kiểm tra, xử lý văn bản quy phạm pháp luật được nâng lên rõ rệt. Bên cạnh đó, công tác phổ biến, giáo dục pháp luật bước đầu có sự đổi mới, nhất là việc ứng dụng công nghệ thông tin trong việc truyền tải pháp luật đến người dân, chú trọng đối tượng là học sinh trong nhà trường. Bộ Tư pháp đã phối hợp với Tập đoàn giáo dục Egroup tổ chức cuộc thi tìm hiểu pháp luật trực tuyến cho học sinh trung học phổ thông năm 2017 tại 17 tỉnh, thành phố, thu hút gần 200.000 học sinh tham gia; triển khai thi tìm hiểu pháp luật trên Trang thông tin điện tử phổ biến, giáo dục pháp luật định kỳ hằng tháng theo chủ đề. Nhiều Bộ, ngành, địa phương đã tích cực đổi mới nội dung, đa dạng hóa hình thức phổ niến, giáo dục pháp luật, qua đó nâng cao ý thức tuân thủ, chấp hành pháp luật, bảo đảm quyền được thông tin pháp luật của công dân.
Công tác thi hành án dân sự trong năm qua đạt được những kết quả cao, tiếp tục vượt chỉ tiêu cả về việc và về tiền. Về việc, tổng số thụ lý là 882.630 việc (tăng 5,57% so với năm 2016), trong đó, số có điều kiện thi hành là 693.264 việc. Trong số có điều kiện thi hành, đã thi hành xong 549.415 việc, đạt tỉ lệ 79,25%, tăng 18.987 việc (tăng 0,72%) so với năm 2016, vượt chỉ tiêu được giao 9,25%. Một số địa phương đạt kết quả cao về việc là: Điện Biên (98,08%), Nam Định (90,70%), Đắk Lắk (84,68%), Đồng Tháp (86,92%)... Về tiền, tổng số thụ lý là 172.959 tỷ 724 triệu 927 nghìn đồng, trong đó, số có điều kiện thi hành là 92.000 tỷ 198 triệu 484 nghìn đồng. Trong số có điều kiện thi hành đã thi hành xong 35.242 tỷ 612 triệu 983 nghìn đồng, đạt tỷ lệ 38,31%, tăng 6.144 tỷ 747 triệu 665 nghìn đồng (tăng 21,12%) so với năm 2016, vượt chỉ tiêu được giao 8,31%. Một số địa phương đạt kết quả cao về tiền là: Điện Biên (85,24%), Khánh Hòa (66,52%), Nam Định (62,91%), Quảng Nam (61,68%), Tiền Giang (42,09%)...
Công tác hành chính tư pháp, đặc biệt là triển khai Chương trình hành động quốc gia về đăng ký, thống kê hộ tịch giai đoạn 2017 - 2024 và mở rộng áp dụng phần mềm đăng ký khai sinh và cấp số định danh cá nhân, gắn với triển khai Luật Hộ tịch đạt nhiều kết quả quan trọng, phục vụ tốt nhu cầu của người dân. Việc tham gia ý kiến pháp lý đối với các vụ việc phát sinh trong đầu tư quốc tế được thực hiện kịp thời, có chất lượng; hợp tác quốc tế về pháp luật tạo được những dấu ấn quan trọng, nhất là trong quan hệ với các nước láng giềng.
Bên cạnh những thành tựu đáng ghi nhận, Bộ, Ngành Tư pháp cũng thẳng thắn nhìn nhận những điểm còn thiếu sót, hạn chế, một số nhiệm vụ trọng tâm chưa đạt đến kết quả cuối cùng: Còn tình trạng lùi, rút các dự án luật; chất lượng một số văn bản quy phạm pháp luật chưa cao; chưa đạt mục tiêu chấm dứt tình trạng nợ đọng văn bản quy định chi tiết từ năm 2017 (còn nợ đọng thông tư của các Bộ). Trong công tác thi hành án dân sự, số việc và tiền có điều kiện chưa thi hành xong chuyển kỳ sau còn nhiều; nhiều cơ quan, cá nhân chưa chấp hành nghiêm các bản án, quyết định của Toà án đã có hiệu lực về vụ việc hành chính. Tình trạng lạm dụng bản sao chứng thực, lạm dụng yêu cầu cấp phiếu lý lịch tư pháp số 2 còn nhiều; việc giải quyết thủ tục hành chính trong công tác hộ tịch, chứng thực, lý lịch tư pháp còn có sai sót, bị dư luận lên tiếng. Quản lý nhà nước trong lĩnh vực bổ trợ tư pháp ở một số địa phương còn yếu; vi phạm trong lĩnh vực công chứng, bán đấu giá còn nhiều. Chưa đề xuất được việc điều chỉnh các nhiệm vụ, chỉ tiêu trong Đề án xây dựng Trường Đại học Luật Hà Nội thành trường trọng điểm đào tạo cán bộ về pháp luật và Đề án xây dựng Học viện Tư pháp thành trung tâm lớn đào tạo các chức danh tư pháp. Công tác pháp chế ở nhiều địa phương còn yếu. Hiệu quả ứng dụng công nghệ thông tin trong một số lĩnh vực của Bộ, Ngành chưa cao.
2. Về phương hướng, nhiệm vụ trọng tâm trong năm 2018
Năm 2018 là năm bản lề thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 05 năm giai đoạn 2016 - 2020 và định hướng công tác nhiệm kỳ của Bộ, Ngành Tư pháp, với nhiều cơ hội và cả những khó khăn, thách thức đối với công tác pháp luật, tư pháp. Các nghị quyết của Đảng; Nghị quyết số 48/2017/QH14 của Quốc hội về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2018; chủ trương và các chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ cũng đã xác định nhiều nhiệm vụ trực tiếp liên quan đến chức năng, nhiệm vụ của Bộ và Ngành Tư pháp...
Trong bối cảnh đó, toàn Ngành Tư pháp xác định rõ phương hướng và 08 nhóm nhiệm vụ trọng tâm trong công tác năm 2018, cụ thể:
- Tham mưu cho Chính phủ xây dựng và tổ chức thực hiện tốt Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh của Quốc hội năm 2018, 2019 trong đó trọng tâm là các dự án luật cần sửa đổi, bổ sung để cụ thể hóa các các Nghị quyết của Đảng tại Hội nghị lần thứ 5, thứ 6 Ban Chấp hành Trung ương khóa XII và các chủ trương của Đảng về hoàn thiện hệ thống pháp luật, thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, cải cách hành chính, cải cách tư pháp nhằm cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh. Thực hiện tốt công tác thẩm định đề nghị xây dựng văn bản, dự án, dự thảo văn bản quy phạm pháp luật, coi đây là giải pháp quan trọng để nâng cao chất lượng hoạt động xây dựng pháp luật ở các Bộ, ngành, địa phương. Chuẩn bị tốt công tác đánh giá tình hình triển khai thực hiện Hiến pháp năm 2013 để xây dựng Báo cáo của Chính phủ trình Quốc hội khóa XIV tại kỳ họp thứ 6.
- Đẩy mạnh công tác tổ chức thi hành pháp luật, nhất là các luật mới được Quốc hội thông qua như Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước, Luật Trợ giúp pháp lý, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự năm 2015, gắn với triển khai hiệu quả Chương trình phổ biến, giáo dục pháp luật giai đoạn 2017 - 2021, Đề án một số giải pháp đổi mới công tác tổ chức thi hành pháp luật sau khi được Thủ tướng Chính phủ ban hành. Tiếp tục theo dõi tình hình thi hành Bộ luật Dân sự, Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2015, Luật Đấu giá tài sản, kịp thời phát hiện và hướng dẫn xử lý các vướng mắc trong thi hành. Chủ động phản ứng chính sách pháp luật, phát hiện, xử lý các văn bản trái pháp luật, không phù hợp với thực tiễn, nhất là các vấn đề pháp lý liên quan đến người dân, doanh nghiệp; khắc phục tình trạng nợ đọng văn bản quy định chi tiết. Tích cực triển khai các hoạt động hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp.
- Hoàn thành, hoàn thành vượt mức các chỉ tiêu, nhiệm vụ về thi hành án dân sự năm 2018, giảm ít nhất 3% số việc và tiền có điều kiện thi hành chuyển sang kỳ sau so với năm 2017; tập trung chỉ đạo, hướng dẫn nghiệp vụ từng bước giải quyết dứt điểm các vụ việc phức tạp, kéo dài; thực hiện tốt công tác quy hoạch, luân chuyển, đào tạo bồi dưỡng, bổ nhiệm cán bộ, công chức thi hành án dân sự; vận hành và thực hiện nghiêm phần mềm quản lý và thống kê thi hành án dân sự trong toàn quốc. Tổ chức thực hiện tốt Nghị định số 71/2016/NĐ-CP, bảo đảm thi hành dứt điểm các bản án, quyết định của Tòa án đối với các vụ án hành chính còn tồn đọng.
- Củng cố, kiện toàn tổ chức bộ máy các cơ quan tư pháp, nhất là tổ chức các cơ quan tư pháp địa phương và các đơn vị sự nghiệp công lập, bảo đảm tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả theo các Nghị quyết số 18-NQ/TW, số 19-NQ/TW ngày 25/10/2017 của Hội nghị lần thứ 6 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII; tăng cường đào tạo, bồi dưỡng, tập huấn nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, phẩm chất đạo đức cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức Ngành Tư pháp; tập trung xây dựng và thực hiện hiệu quả các đề án định hướng phát triển các cơ sở đào tạo thuộc Bộ.
- Triển khai đồng bộ các giải pháp để nâng cao chất lượng cung cấp các dịch vụ công trong lĩnh vực tư pháp, thực hiện chuẩn hóa quy trình tiếp nhận, giải quyết các yêu cầu của người dân, doanh nghiệp liên quan đến thủ tục hành chính trong lĩnh vực bổ trợ tư pháp, hành chính tư pháp; thực hiện hiệu quả Chương trình hành động quốc gia về đăng ký và thống kê hộ tịch, giải quyết tốt các vấn đề về hộ tịch, quốc tịch liên quan đến người di cư tự do từ các nước có chung đường biên giới về nước.
- Thực hiện tốt nhiệm vụ “đại diện pháp lý” cho Chính phủ trong các vụ kiện đầu tư quốc tế; tham mưu, đề xuất với Chính phủ các giải pháp phòng ngừa khiếu kiện, tranh chấp đầu tư quốc tế; nâng cao vai trò và năng lực của cán bộ tư pháp địa phương trong xử lý các vấn đề pháp lý liên quan đến đầu tư nước ngoài. Triển khai thực hiện Đề án định hướng tăng cường quan hệ hợp tác quốc tế về pháp luật của Bộ Tư pháp giai đoạn 2017 - 2021, chú trọng phát triển quan hệ hợp tác với các đối tác truyền thống, nhất là với các nước láng giềng; chuyển từ tư duy “tham gia tích cực” sang “chủ động đóng góp xây dựng, định hình” thể chế pháp lý đa phương mà Việt Nam là thành viên.
- Thanh tra, kiểm tra, xử lý nghiêm các vi phạm và đề xuất các giải pháp phòng ngừa, hạn chế hành vi vi phạm pháp luật trong các lĩnh vực tư pháp nhất là lĩnh vực luật sư, công chứng, đấu giá tài sản, thi hành án dân sự, lý lịch tư pháp; tăng cường công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo đặc biệt là vụ việc phức tạp, kéo dài để bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp.
- Tiếp tục thực hiện các giải pháp nhằm cải cách hành chính, đổi mới công tác quản lý chỉ đạo, điều hành, lề lối làm việc, siết chặt kỷ luật, kỷ cương hành chính; ứng dụng mạnh mẽ công nghệ thông tin trong các hoạt động của Bộ, Ngành Tư pháp.
Phát biểu tại Hội nghị triển khai công tác tư pháp năm 2018 của Ngành Tư pháp, Chủ tịch nước Trần Đại Quang đã ghi nhận và đánh giá cao những nỗ lực, cố gắng và những kết quả, thành tích mà toàn thể đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, người lao động Ngành Tư pháp đã đạt được trong năm 2017, đồng thời, Chủ tịch nước đề nghị Bộ, Ngành Tư pháp cần tập trung thực hiện tốt một số công tác trọng tâm trong năm 2018, đó là:
- Chủ động tham mưu với Đảng, Nhà nước tiếp tục thể chế hóa các chủ trương, nghị quyết của Đảng thành các văn bản quy phạm pháp luật.
- Phối hợp với các cơ quan có liên quan tham mưu, chỉ đạo việc triển khai thực hiện tốt công tác thi hành pháp luật, nhất là các luật mới được Quốc hội thông qua.
- Chú trọng triển khai thực hiện tốt nhiệm vụ chính trị trong toàn hệ thống thi hành án dân sự, tiếp tục thực hiện đạt và vượt các chỉ tiêu thi hành án dân sự, trong đó tập trung giải quyết khiếu nại, tố cáo, tăng cường đối thoại trực tiếp với công dân, không để phát sinh những vụ khiếu nại, tố cáo vượt cấp, phức tạp, kéo dài.
- Tiếp tục phối hợp tham mưu xử lý tốt các vấn đề pháp lý trong quá trình hội nhập quốc tế, chú trọng và có giải pháp hiệu quả phòng ngừa các tranh chấp đầu tư quốc tế.
- Chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức có bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất, đạo đức tốt, tinh thần trách nhiệm cao, trình độ chuyên môn nghiệp vụ đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.
Chủ tịch nước cũng đề nghị các ban, bộ, ngành, địa phương tiếp tục quan tâm, coi công tác tư pháp là công việc thường xuyên, quan trọng của cấp ủy, chính quyền các cấp; phối hợp chặt chẽ với Bộ Tư pháp và Ngành Tư pháp trong công tác xây dựng, hoàn thiện và tổ chức thi hành pháp luật.
Trong bối cảnh, công việc ngày càng nhiều, phức tạp, trong khi số lượng biên chế phải tinh giản, để công tác tư pháp năm 2018 tiếp tục đạt hiệu quả hơn nữa, Ngành Tư pháp phải phối hợp với các bộ, ngành và các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương quyết liệt hơn trong công tác xây dựng thể chế và tổ chức thi hành pháp luật; đổi mới công tác chỉ đạo, điều hành, trong đó chú trọng xây dựng các chương trình, kế hoạch công tác tư pháp, bảo đảm trọng tâm, trọng điểm; tăng cường kỷ luật, kỷ cương công tác; phát huy hiệu quả các công cụ quản lý kiểm tra, thanh tra; xử lý nghiêm các biểu hiện tiêu cực, các vi phạm trong khi giải quyết yêu cầu của người dân, nhất là trong các lĩnh vực thi hành án dân sự, công chứng, đấu giá tài sản, hộ tịch, lý lịch tư pháp tại địa phương; coi công nghệ thông tin là giải pháp đột phá để thực hiện nhiệm vụ khi nhân lực bị cắt giảm và nhiệm vụ ngày càng tăng.
Trước thềm năm mới 2018, nhìn lại những thành tựu mà Bộ, Ngành Tư pháp đạt được trong năm 2017, chúng ta có thể tin tưởng rằng với tinh thần quyết tâm, phấn đấu, nỗ lực không ngừng của lãnh đạo, công chức, viên chức và người lao động, Bộ, Ngành Tư pháp sẽ vượt qua những khó khăn, thử thách, hoàn thành xuất sắc các nhiệm vụ mà Đảng, Nhà nước, Chính phủ giao trong năm 2018.
Vinh Nguyễn